Từ 2026, hộ kinh doanh chuyển sang kê khai, nộp thuế theo doanh thu thực tế, thay vì thuế khoán như trước. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), hộ, cá nhân kinh doanh phải nộp thuế VAT và thu nhập cá nhân nếu có doanh thu trên 500 triệu đồng một năm.

Với cá nhân, hộ bán hàng trên sàn thương mại điện tử, theo Nghị định 117/2025, họ được sàn kê khai, nộp thuế thay. Các khoản thuế này sẽ được khấu trừ ngay khi người mua thanh toán và đơn hàng hoàn tất. Số thuế được tính trực tiếp trên doanh thu từng giao dịch và sàn sẽ thay mặt người bán nộp vào ngân sách.

Chẳng hạn, mức thuế VAT áp dụng là 1% với kinh doanh hàng hóa; 3% với vận tải, dịch vụ gắn với hàng và 5% với dịch vụ.

Còn thuế thu nhập cá nhân với cá nhân cư trú trong nước, tỷ lệ thuế thu là 0,5% với hàng hóa, 2% với dịch vụ, 1,5% với vận tải, dịch vụ gắn với hàng. Với cá nhân ở nước ngoài bán hàng trên sàn online, mức thuế thu nhập tương ứng lần lượt là 1%, 5% và 2%.

Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn quản lý thuế với hộ, cá nhân kinh doanh, doanh thu tính thuế với người bán trên sàn thương mại điện tử gồm toàn bộ tiền bán hàng, dịch vụ và các khoản thu khác (giảm giá, trợ giá, phí vận chuyển, phí sàn…).

Ví dụ, một người bán trên sàn Shopee có tổng doanh thu tháng là 259 triệu đồng. Sau khi trừ các loại phí sàn, vận chuyển, trợ giá… số tiền họ thực nhận là 196 triệu đồng. Chủ shop phải nộp thuế 1,5% (1% thuế VAT, 0,5% thu nhập cá nhân) trên doanh thu 259 triệu đồng, thay vì trên tiền thực nhận 196 triệu. Tiền thuế họ phải nộp là gần 3,9 triệu đồng.

Tuy nhiên, việc sàn nộp thay chỉ là tạm thu. Theo đó, trường hợp người bán online trên sàn có doanh thu cả năm dưới 500 triệu đồng – ngưỡng chịu thuế mới áp dụng từ năm 2026, họ sẽ được hoàn thuế.

Nếu doanh thu năm của hộ kinh doanh hơn 3 tỷ đồng, họ phải chuyển sang tính thuế trên lợi nhuận (doanh thu trừ đi chi phí), với thuế suất 17%. Hộ kinh doanh có thể phải thực hiện thêm bước quyết toán vào cuối năm, để xác định số thuế chính xác cần nộp. Trường hợp này, số thuế sàn online nộp thay trong năm sẽ được trừ vào nghĩa vụ tài chính cuối cùng.

Với doanh thu bán hàng online không qua sàn, người bán cần kê khai và nộp thuế trên Cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh hoạt động thương mại điện tử.

Tại hội thảo cuối tuần trước, đại diện Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết khi quyết toán thuế, người nộp phải rà soát toàn bộ chi phí phát sinh trong năm liên quan đến bán hàng trên sàn online. Các khoản này sẽ được đưa vào xác định lại thu nhập chịu thuế nếu đáp ứng điều kiện, hợp lệ. Trên cơ sở đó, người bán quyết toán để xác định chính xác số thuế phải nộp.

Đại diện Cục Thuế cho biết các bước kê khai, nộp và quyết toán sẽ được quy định cụ thể tại nghị định hướng dẫn sắp được ban hành.

Tuy nhiên, để được tính thuế trên lợi nhuận, người bán phải chứng minh được chi phí hợp lý, hợp lệ. Bà Nguyễn Quỳnh Dương, Tổng giám đốc phần mềm quản lý bán hàng Nhanh.vn, cho rằng các hộ kinh doanh cần thay đổi thói quen ghi chép sổ sách ngay từ bây giờ. “Người bán cần lưu trữ đầy đủ chứng từ hợp lệ như hóa đơn, hợp đồng, sao kê thanh toán không dùng tiền mặt để bảo vệ quyền lợi khi cơ chế mới chính thức áp dụng”, bà Dương nói.

Liên quan đến trách nhiệm của các sàn, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, lưu ý các sàn thương mại điện tử chỉ kê khai, nộp thuế thay nếu người bán có ủy quyền và được sàn chấp nhận. Trường hợp hai bên không có ủy quyền, sàn không khấu trừ, và người bán phải tự thực hiện nghĩa vụ này.

Ngoài ra, việc sàn nộp thuế thay không đồng nghĩa với xuất hóa đơn thay. Trừ khi có thỏa thuận rõ trong hợp đồng, người bán vẫn phải chủ động xuất hóa đơn cho khách hàng theo quy định.

Phương Dung

Vnexpress